Upanişadlar

Upanişad, Hinduizm’in felsefi ve daha çok mistik yapıdaki kutsal kitaplarıdır, Şruti kategorisinde yer alırlar. Anlamı “yanıbaşına oturmak”tır. Bu metinler geçmişte Hindu rişilerinin (“peygamberlerin”) öğrencilerine öğrettiği gizli bilgilerdi, Vedalar’ın sonu (Vedanta) ve tamamlayıcısı olarak görülürler.

200’ün üzerinde Upanişad vardır ama Muktika Upanişad, yalnızca 108 Upanişad’ın ismini listeler, bu nedenle “resmî” upanişad sayısının 108 olduğu söylenebilir. Bir Hindu efsanesine/inanışına göre Upanişadların toplam sayısı eskiden 1180 idi ama zamanla çoğu kayboldu ve elimizde ancak birkaç yüz Upanişad kaldı.

En eski Upanişadlar Brihadaranyaka Upanişad ve Çandogya Upanişad’dır, bu iki Upanişad MÖ 800-700 yılları arasında yazılmıştır. Kaushitaki Upanişad, Taittiriya Upanişad, Kena Upanişad, Aitareya Upanişad, Mundaka Upanişad, Katha Upanişad da Upanişad edebiyatının eski örnekleridir ve Budizm öncesi dönemde MÖ 600-500 yılları arasında yazılmışlardır.

Daha sonra, olasılıkla Budizm döneminden hemen önce veya Buddhizm döneminde yazılan Svetasvatara, Maitrayani, İşa, Prasna ve Mandukya Upanişad’ı da eklenirse Hinduizmin bütün mezhepleri ve okullarınca kabul edilen 13 temel Upanişad listesi ortaya çıkar. 13 temel Upanişad Hindu felsefesinin ve mistisizminin en büyük ve en önemli kaynağıdır.

Bu Upanişadlara 8. yüzyılda yaşamış filozof Şankara tefsir niteliğinde metinler, yorumlar yazmıştır. Bu tefsirler Upanişadlar üzerine yapılmış en eski tefsir niteliği taşır. Geri kalan 95 Upanişad’dan 59’u bütün mezheplerde “vahiy” kategorisinde sruti olarak kabul edilen daha genç upanişadlardır. Bunlar, 13 temel Upanişad’ın değindiği konular hakkında daha detaylı açıklamalar yapar, 13 Upanişad’ın dışındaki en önemli Upanişadlar’dan bazıları Maha-Narayana, Adhyatma, Mandala Brahmana, Nada-Bindu, Dhyana-Bindu, Subala gibi Upanişadlardır bunların da İsa’dan önceki dönemde yazıldıkları düşünülmektedir. Son kategoride olan 36 upanişad ise tamamen mezhepseldir. 36 upanişad’tan 14’ü Saivism mezhebine, 13’ü vaishnavism mezhebine, 9’u shaktism mezhebine aittir.

Bütün upanişadlarda üzerine basılarak öğretilen temel öğreti, bütün evrenin Tanrı olduğu, insan ruhunun da (Atman) aslında Tanrı’nın bir parçası olduğu ve öldükten sonra su damlasının okyanusla birleşmesi gibi insanın da Tanrı ile birleşeceği, onda özümlenip Tanrı’da yok olacağı onunla bir olacağı doktrinidir.

Share Button

Agni

Hint mitolojisinde ateş tanrısı. agni

Share Button

Varuna

Hint mitolojisinde yasa ve düzen tanrısı. varuna

Share Button

Indra

Hint mitolojisinde savaş tanrısı. Gök gürültüsü ve şimşeklerden yapılmıştır. Indra_deva

Share Button

Mohenjo-daro

Ölü Adamlar Tepesi. Pakistan’ın, Sind eyaletinde bir arkeolojik alandır.

M.Ö. 2500 civarında inşa edilmiş olan kent, antik İndus Vadisi Uygarlığı’nın en büyük yerleşimlerinden ve dünyanın en büyük kentsel yerleşim yerlerinden biridir ve antik Mısır, Mezopotamya, Girit ve Norte Chico uygarlıklarıyla eş zamanlıdır. Mohenjo-daro, M.Ö. 19. yüzyılda İndus Vadisi Uygarlığı’nın düşüşüyle terk edilmiş ve 1920’li yıllara kadar bu alan yeniden keşfedilmemişti. O tarihten bu yana, 1980’de UNESCO Dünya Mirası olarak adlandırılan kentin bulunduğu alanda önemli kazılar yapılmıştır. Site halen erozyon ve yanlış restorasyon nedeniyle tehdit altındadır.

Share Button

Harappa

Pakistan’ın Pencap eyaleti sınırları içinde yer alan, İndus Vadisi Uygarlığı’na ait antik bir yerleşimdir. Bugün kurumuş bulunan bir ırmak kıyısında yer alan yerleşim 1921 yılında, arkeolog Sir John Marshall tarafından ortaya çıkarılmış ve ilk kazılar onun ekibi tarafından sürdürülmüştür.

Kazılarda ortaya çıkan buluntular, günümüzden 5.300 yıl öncesine dayanmaktadır. Kuşkusuz ki kentin kuruluşu ve ilk gelişme dönemleri daha eski tarihlidir.

Share Button

Ank em Maat

Firavun Akhenaton kurduğu Aton dininin temel düsturu olan söz : Hakikat, doğruluk ve adalet içinde yaşa.

Share Button

El Amarna

Tel el-Amarna. Nil Nehri kıyısında kurulmuş, firavunlar dönemine ait eski yerleşim yerlerinden biridir. Bu kentte Akhenaton dönemine ait harabeler bulunur. IV. Amenhotep (Akhenaton), tektanrıcılık üstüne kurulan bir din olan Aton dinini ülke içinde resmi din haline getirince, Teb şehrinden başkenti Tel-el-Amarna’ya taşıdılar. Ulaşımı zor olan bu şehre yalnızca nehir yoluyla ulaşılabiliniyordu. Akhenaton ölünce Aton kültü de öldü; dolayısıyla şehir terk edildi ve yüzyıllar boyunca kenti derin bir sessizlik kapladı.

Günümüzde bu şehir harabeden ibarettir. Tapınakları, dikilitaşları, yapı kalıntılarını görmek hala mümkündür. İngiliz ve Alman arkeologlar burada birçok kez kazı yapmışlardır. Krallık arşivlerinde 300’e yakın diplomatik yazışmalar bulunmuştur. Bunlar Amarna Mektuplarıdır. Bu kil tabletlerden oluşan mektuplar Mısırlılar ile Akadların diplomatik yazışmalarıdır.

Bu kentte heykel sanatıyla uğraşan Tutankhamon’un birçok taslak çalışmaları ve tamamlanmamış portreleri bulunmaktadır ve en önemlisi bugün Berlin’de bir müzede bulunan Kraliçe Nefertiti’nin kireçtaşından yapılmış çok renkli büstü de bu şehirde bulunmuştur.

Share Button

Kusti

Zerdüştilerin taktığı bir kemer. Kemer-besten, yani kemeri bağlamak ya da bele takmak, işe hazır olmak deyimini ifade eder. Kusti’nin bele takılması, kemer takan Zerdüşti’nin tanrıya hizmete hazır olduğunu sembolize eder.

Bir Zerdüşti, kemeri beline takılı olarak üstlerinin önünde ayakta duruyorsa, bu onun üstlerinin emirlerine itaat etmek üzere hazır olduğunu gösterir. Yani kemer, tanrıya itaati sembolize eder.

Share Button

Dahma

Sessizlik Kulesi. Zerdüştlük inancına göre ölülerin vahşi hayvanlar tarafından yenmesi için üzerine bırakıldığı yüksek kuleler. Zerdüştlük inancında hava ve toprak değerlidir; toprağı kirletmemek için ölü gömülmez, havayı kirletmemek için yakılmaz.

Share Button